Malowanie natryskowe

Autor Albert

Malowanie natryskowe jest uzasadnione przy malowaniu większych powierzchni. Ma ono wiele zalet (szybkość i równomierność nałożonej powłoki) lecz nie rozwiązuje wszystkich problemów. W dalszym ciągu do malowania niewielkich powierzchni i przy sporadycznym wykonywaniu prac malarskich niezawodny jest pędzel.

Najodpowiedniejsze do malowania natryskowego są duże powierzchnie, np. drzwi, kaloryfery, karoserie samochodów itp. Jakość powłoki malarskiej zależy przede wszystkim od urządzenia natryskowego, jakości farby (lakieru) oraz umiejętności posługiwania się pistoletem natryskowym (odległość od malowanej powierzchni, rodzaj dyszy, gęstość lakieru, sposób prowadzenia pistoletu itp.), których nabywa się z czasem. Technika posługiwania się urządzeniem do malowania natryskowego jest prosta. Lakier umieszcza się w naczyniu, z którego pod ciśnieniem, przez dyszę, jest wytrącany w postaci drobnych kropelek (pył). Kropelki te, osiadając na powierzchni lakierowanej, tworzą powłokę. Przy malowaniu natryskowym nie wolno zapominać o warunkach bezpieczeństwa, gdyż rozpylone lakiery są palne, a w mieszaninie z powietrzem — wybuchowe. Często mają również właściwości trujące.

Aparaty do malowania natryskowego

Najprostszym takim aparatem jest pojemnik aerozolowy. Zaopatrzony jest on w dyszę rozpylającą zamykaną zaworem, która po zwolnieniu zaworu przez nacisk wyrzuca lakier znajdujący się w pojemniku pod ciśnieniem. Pojemniki te są wygodne w użyciu i proste w obsłudze, natomiast wadą ich jest to, że mają niewielką pojemność i służą tylko do jednorazowego użytku. Pojemniki aerozolowe stosowane są do drobnych napraw powłok lakierowych, np. na karoseriach samochodów, meblach itp., oraz do lakierowania niewielkich przedmiotów.

Do rozpylania farby można wykorzystać odkurzacz, podłączając do niego od urządzenia ciśnieniowego specjalnie produkowane pojemniki na lakier z dyszą rozpylającą (regulowaną).

Do malowania natryskowego najczęściej używane są urządzenia kompresorowe oraz pistolety natryskowe elektryczne.

Innym rodzajem malowania natryskowego, trudnym do realizacji w warunkach domowych, jest malowanie elektrostatyczne. Polega ono na tym, że między głowicą rozpylacza a uziemionym przedmiotem malowanym tworzy się pod wpływem wysokiego napięcia (do 110 000 V) pole elektrostatyczne, po którego torach kierowane są zjonizowane cząsteczki lakieru na przedmiot malowany.

Pistolet elektryczny do malowania natryskowego wyposażony jest w wysokociśnieniową pompkę tłokową. Pompka ta (napędzana elektromagnesem) pracuje w rytmie prądu zmiennego (50 Hz, tj. 100 ruchów tłoka na sekundę) i może dać ciśnienie do 9 atmosfer. Lakier pobierany jest z pojemnika za pomocą rurki ssącej i przetłaczany do regulowanej dyszy rozpylającej.

Urządzenia kompresorowe do malowania natryskowego składają się z dwóch podstawowych części: kompresora (sprężarki) oraz połączonego z nim wężem ciśnieniowym pistoletu natryskowego. Bardzo często przy sprężarce zamontowany jest zbiornik wyrównawczy z zaworem bezpieczeństwa i ciśnieniowym przełącznikiem do sterowania pracą sprężarki (znacznie droższy).

Przygotowanie do malowania natryskowego

Przy malowaniu pędzlem czy wałkiem nieuniknione są plamy na podłodze lub na blisko położonych przedmiotach. Malowanie natryskowe w założeniu musi spowodować zanieczyszczenie otoczenia. Technika malowania natryskowego jest taka, że próbę działania i regulację pistoletu przeprowadzamy obok, a nie na przedmiocie przeznaczonym do lakierowania. Ponadto znaczna część rozpylonego lakieru nie trafia na element malowany, opadając na otaczające przedmioty.

Pomieszczenie do malowania natryskowego powinna być łatwe do utrzymania w czystości (kurz osiada na przedmiotach malowanych), bez przeciągów, a jednocześnie łatwe do przewietrzania. Najlepiej do tego celu nadają się piwnice, strychy i garaże. Pomieszczenia te należy utrzymywać w czystości, podłogę często skrapiać wodą, zapobiegając w ten sposób osiadaniu kurzu i mgły lakieru na przedmiotach malowanych (powstaje szorstka powierzchnia). W zasadzie tylko klimatyzacja zapewnia właściwe warunki malowania natryskowego. W warunkach domowych pomieszczenia należy często wietrzyć, przerywając na ten czas malowanie. Malowanie natryskowe można również prowadzić na wolnym powietrzu, najlepiej po deszczu przy bezwietrznej pogodzie.

Do malowania należy się odpowiednio ubrać, najlepiej w rzeczy stare (przeznaczone do zniszczenia), stosując równocześnie odpowiednie środki ochronne.

Ubrania robocze do malowania to: buty, spodnie, bluza i rękawice. Ubrania te czyścimy z farby rozcieńczalnikiem. Większość producentów urządzeń do natryskowego malowania uwzględnia podstawowe warunki bhp, a szczególnie ochronę twarzy i dróg oddechowych. Mimo tych zabezpieczeń powinno się zakładać maskę na twarz bądź dokładnie przylegające do twarzy okulary i chustką osłaniać usta i nos. Po zakończeniu pracy należy zmyć ze skóry farbę rozcieńczalnikiem i dokładnie się umyć oraz posmarować twarz i ręce tłustym kremem. Krem należy również stosować na twarz przed malowaniem.

Przedmioty do malowania natryskowego powinny być dokładnie przygotowane, a wszelkie nierówności zaszpachlowane i przetarte papierem ściernym.

Natryskiwana farba daje równomierną powłokę, zatem nierówności po malowaniu uwidocznią się. Wszystkie części przedmiotu, których nie zamierzamy malować, należy dokładnie zakryć papierem bądż paskami z papieru.

Farba do natryskiwania (lub lakier do rozpylania) powinna być odpowiednio dobrana, zależnie od przedmiotu przeznaczonego do malowania.

Do rozpylania nadają się: lakiery i farby olejne i syntetyczne, farby nitro (łącznie z gruntowaniem), bejce, farby do matowania powierzchni, politury, środki chroniące drewno, lakiery chlorokauczukowe, a poza tym oleje, płynne tłuszcze, środki impregnacyjne, środki dezynfekcyjne, płynne woski, olej napędowy i różne rozpuszczalniki.

Zobacz także: Nakładanie zaprawy gipsowej

Do rozpylania nie nadają się lakiery spirytusowe, farby tiksotropowe, lakiery dwuskładnikowe. Przygotowanie farby należy do podstawowych czynności. Najważniejsze, by farba do rozpylania była rzadsza niż do malowania pędzlem.

Przykłady rozcieńczalników do farb stosowanych przy natryskiwaniu:

  • wapno i farby dyspersyjne – woda,
  • farby i lakiery olejne – olej terpentynowy lub benzyna lakowa,
  • farby i lakiery syntetyczne – rozcieńczalnik syntetyczny,
  • lakiery nitro – rozcieńczalnik nitro,
  • lakiery specjalne – rozcieńczalnik specjalny; należy wypróbować z dodatkiem 10-20%, sprawdzić rozpylanie i ewentualnie dalej rozcieńczyć. Zbyt gęsta farba nie rozpyla się wcale albo zbyt grubo.

Należy podkreślić, że przy wysokim ciśnieniu urządzenie rozpyla farbę jak pył.

Przedmioty podniszczone należy malować farbą bardziej rozcieńczoną, zwracając uwagę na to, że zbyt rozcieńczone farby spływają po pionowych płaszczyznach, a wyschnięte tracą połysk i źle pokrywają. Stopień rozcieńczania należy więc dobierać indywidualnie do przedmiotu malowanego i rodzaju farby. Z uwagi na to, że określenie właściwego stopnia rozcieńczenia jest trudne, należy stosować wiskozymetr umożliwiający prawidłowe rozcieńczenie. Przyrząd ten, w kształcie lejka, wypełnia się farbą, a następnie otwiera zawór, którym farba przelewa się do puszki, mierząc czas przepływu w sekundach. Farba powinna być tak rozcieńczona, żeby czas przepływu był zgodny z zaleceniami producenta.

Przy rozcieńczaniu należy farbę dokładnie wymieszać, aby uzyskać równomierną jej konsystencję. Następnie przecedzić przez sito; w przeciwnym razie może nastąpić zatkanie dyszy rozpylacza.

Technika malowania natryskowego

Pistolet do rozpylania przy prawidłowym funkcjonowaniu równomiernie rozpyla farbę silnym, okrągłym strumieniem na powierzchnię przedmiotu. Im bliżej trzyma się pistolet przy malowanym przedmiocie, tym mniejszy jest zasięg powierzchni malowanej, natomiast więcej nakłada się farby. Bardziej oddalony pistolet od przedmiotu daje większy zasięg malowanej płaszczyzny i nakłada cieńszą warstwę farby. Zatem przy rozpylaniu należy zachować stałą odległość od malowanego przedmiotu, jeżeli chcemy uzyskać równomierną powłokę lakieru. Dlatego pistolet nie powinien być kierowany przegubem ręki, lecz całym ramieniem, równolegle do powierzchni. Praktyczna odległość dyszy od przedmiotu wynosi 15-30 cm. Poprawna praca pistoletu przy rozpylaniu ma na celu wyłącznie możliwie równomierne rozprowadzenie farby na przedmiocie malowanym.

Kolejność postępowania jest następująca: Pojemnik napełnia się rozcieńczoną farbą po 3/4 objętości. Następnie przeprowadza się próbę rozpylania i ewentualnie koryguje ustawienie dyszy: wąski stożek rozpylanej farby dla mniejszych płaszczyzn z mniejszą ilością farby, zaś szeroki stożek dla większych płaszczyzn. Jakość malowania oceniamy po wyglądzie malowanej powierzchni powinna ona być gładka i dobrze pokryta; w przeciwnym przypadku należy farbę rozcieńczyć lub nałożyć grubszą jej warstwę. Pistolet w czasie malowania należy trzymać prostopadle i w odpowiedniej odległości od malowanego przedmiotu. Malowanie należy rozpoczynać od krawędzi przedmiotu, przesuwając strumień stopniowo po powierzchni malowanej.

Zobacz także: Tynk dekoracyjny – rodzaje tynków. Jak położyć tylko krok po kroku?

Po wyschnięciu pierwszej warstwy przystępujemy do rozpylania warstwy następnej, kierując pistolet przy płaszczyznach pionowych po linii prostej, zaś przy płaszczyznach poziomych – ruchem krzyżowym.

Płaszczyzny pionowe maluje się zawsze ruchem pionowym. Płaszczyzny poziome należy malować trzymając pistolet najwyżej pod kątem 45°, zwracając przy tym uwagę, aby poziom lakieru zawsze sięgał powyżej rurki ssącej w zbiorniku. Przy powierzchniach poziomych i skośnych należy rozpoczynać malowanie tak, aby kropelki farby odbite lub słabo związane z podłożem były pokryte następnym strumieniem lakieru. Po powierzchniach pionowych farba “lubi spływać”; można temu w pewnym stopniu zapobiec stosując wstępne malowanie tylko mgiełką farby, która utrzyma następną warstwę. Malowanie pomieszczeń należy zawsze zaczynać od sufitu, osłaniając płaszczyzny malowane na inny kolor. Bardzo ułatwia pracę stosowanie specjalnych końcówek (dysz), np. skierowanych ku górze.

Do malowania kaloryferów należy również stosować specjalną końcówkę umożliwiającą pomalowanie powierzchni wewnętrznych.

Podstawowe błędy przy malowaniu natryskowym:

  • farba nie rozpyla się — często wystarczy regulacja dyszy lub rozcieńczenie farby;
  • farba wydobywa się cienkim strumieniem — należy przeprowadzić regulację dyszy, aż strumień zamieni się w stożek rozpylonej farby;
  • farba spływa – jeśli to możliwe, przedmiot ułożyć poziomo, stosować farbę bardziej rozcieńczoną, malować kilka razy cienkimi warstwami;
  • pistolet elektryczny brzęczy – zanieczyszczony mechanizm pompki (źle umyty po poprzednim malowaniu); należy rozebrać zgodnie z instrukcją i oczyścić; to samo dotyczy dyszy rozpylającej, którą należy przeczyścić drewienkiem, nigdy szpilką czy drutem; zwracać uwagę na konieczność cedzenia farby;
  • pistolet pracuje nieregularnie – należy sprawdzić poziom farby w zbiorniku, przewód ssący farbę ze zbiornika do dyszy (zanieczyszczenia) oraz połączenia węża ciśnieniowego ze sprężarki;
  • pistolet “pluje” — należy farbę rozcieńczyć;
  • farba suszy się “gęsią skórką” – należy farbę rozcieńczyć i rozpylać kilkoma cienkimi warstwami;
  • na powierzchni malowanej powstają pęcherzyki powietrza — temperatura pomieszczenia lub farby jest za niska; farbę należy rozcieńczyć; najlepiej nie malować w temperaturach poniżej 15°C
  • powierzchnia lakieru nie jest błyszcząca – lakier jest zbyt lub za cienko nałożony; po wyschnięciu należy ją spolerować i jeszcze raz pomalować.

Zobacz także: Przepychanie urządzeń sanitarnych

Konserwacja urządzeń. Pistolet elektryczny po malowaniu należy przemyć czystym rozpuszczalnikiem, rozebrać i jeszcze raz przemyć, a następnie nasmarować lekkim olejem maszynowym (postępować zgodnie z instrukcją obsługi i konserwacji opracowaną przez producenta). Urządzenie kompresorowe — pojemnik napełnić do połowy rozpuszczalnikiem i rozpylać tak długo, aż w strumieniu nie będzie śladów farby. Pistolet rozebrać jeszcze raz, przemyć; części ruchome zakonserwować olejem i złożyć (postępować zgodnie z instrukcją obsługi). Urządzenia natryskowe, tak kompresorowe jak i elektryczne, przed następnym użyciem należy przemyć rozpuszczalnikiem w celu usunięcia oleju konserwującego.