Deszcz spływający z parkingu, placu manewrowego czy terenu stacji paliw zabiera ze sobą to, co zostawiają pojazdy: krople oleju, paliwo, pył ze ścierających się opon. Jeśli taka woda trafi bez oczyszczenia do kanalizacji deszczowej, rowu lub gruntu, zanieczyszczenia ropopochodne przedostaną się do środowiska. Zapobiega temu separator substancji ropopochodnych – urządzenie, o którym inwestor powinien pomyśleć już na etapie projektu, a później regularnie o nie dbać.
Spis treści
Czym jest separator substancji ropopochodnych?
Separatory substancji ropopochodnych są urządzeniami instalowanymi na sieci kanalizacyjnej, najczęściej pod ziemią. Służą do podczyszczania wód opadowych i roztopowych oraz ścieków technologicznych zanieczyszczonych olejami, benzyną i innymi cieczami lekkimi, zanim zostaną one odprowadzone do kanalizacji, wód lub do ziemi. Dzięki nim do odbiornika trafia woda, w której stężenie ropopochodnych na odpływie mieści się w dopuszczalnych granicach.
Nie należy mylić ich z separatorami tłuszczu, które pracują w gastronomii i przemyśle spożywczym. To inne urządzenia, przeznaczone do innych zanieczyszczeń.
Jak działa separator?
Zasada działania opiera się na różnicy gęstości. Substancje olejowe są lżejsze od wody, więc w spokojnie płynącym strumieniu ścieków wypływają na powierzchnię. Cięższe zanieczyszczenia stałe – piasek i zawiesina – opadają na dno. W uproszczeniu proces przebiega w trzech etapach:
- Osadnik. W pierwszej komorze zatrzymują się piasek, szlam i inne zawiesiny. Osadnik może być zintegrowany z separatorem albo stanowić osobny zbiornik.
- Separacja. W komorze separacji przepływ zwalnia, a krople oleju unoszą się ku górze i tworzą warstwę na powierzchni.
- Odpływ. Oczyszczona woda odpływa spod warstwy oleju. Automatyczne zamknięcie pływakowe chroni przed wypłynięciem zgromadzonych substancji, gdy urządzenie jest przepełnione.
Rodzaje separatorów ropopochodnych
- Separatory grawitacyjne. Najprostsze, wykorzystujące wyłącznie siłę grawitacji. Oddzielają większe krople oleju.
- Separator koalescencyjny. Wyposażony we wkład koalescencyjny, na którym drobne kropelki łączą się w większe i łatwiej wypływają. Zapewnia wyższy stopień oczyszczania.
- Separator lamelowy. Zawiera pakiet pochylonych płyt, które zwiększają powierzchnię oddzielania i sprawdzają się przy dużych przepływach, typowych dla wód deszczowych.
- Separatory z by-passem. Mają obejście burzowe, którym podczas nawalnego opadu przepływa nadmiar wody, tak by nie wypłukać zatrzymanych wcześniej zanieczyszczeń.
Urządzenia projektuje się i bada zgodnie z normą PN-EN 858, która dzieli je na klasy w zależności od skuteczności.
Gdzie stosuje się separatory substancji ropopochodnych?
Separatory instaluje się wszędzie tam, gdzie zlewnia jest narażona na skażenie substancjami ropopochodnymi. Typowe miejsca to:
- parkingi i place manewrowe,
- stacje paliw i bazy transportowe,
- myjnie i warsztaty samochodowe,
- zakłady przemysłowe, magazyny i centra logistyczne,
- drogi, mosty i tereny kolejowe,
- garaże podziemne oraz place budowy, na których tankuje się i serwisuje maszyny.
Kiedy separator jest wymagany przez przepisy?
Wymogi prawne wynikają z Prawa wodnego oraz przepisów wykonawczych określających, jakie parametry muszą spełniać ścieki oraz wody opadowe wprowadzane do wód lub do ziemi, a także do urządzeń kanalizacyjnych. To, czy na danej inwestycji separator jest obowiązkowy, zależy między innymi od rodzaju i wielkości uszczelnionej powierzchni, sposobu odprowadzania wody oraz warunków określonych w decyzjach administracyjnych. Dlatego obowiązek stosowania separatorów i wymagane parametry najlepiej ustalić z projektantem instalacji sanitarnych, na podstawie aktualnych przepisów i warunków wydanych dla konkretnej działki.
Jak dobrać separator?
Źle dobrany separator albo nie nadąża z oczyszczaniem, albo jest niepotrzebnie drogi. Przy doborze projektant bierze pod uwagę:
- wielkość i rodzaj zlewni oraz obliczeniowy przepływ wód opadowych,
- wielkość nominalną urządzenia, czyli przepływ, przy którym gwarantuje ono deklarowaną skuteczność,
- rodzaj i ilość zanieczyszczeń, w tym zawiesin – od tego zależy pojemność osadnika,
- potrzebę zastosowania by-passu,
- warunki montażu: głębokość posadowienia, poziom wód gruntowych, obciążenie ruchem.
Eksploatacja: przegląd i czyszczenie separatora
Nawet prawidłowo dobrany separator przestaje działać, jeśli nikt się nim nie zajmuje. Nagromadzony osad i olej zmniejszają pojemność komór, a w skrajnym przypadku zanieczyszczenia przedostają się na odpływ. Dlatego eksploatacja obejmuje dwa rodzaje czynności.
Przegląd separatora polega na kontroli stanu urządzenia: grubości warstwy oleju, ilości osadu, drożności wlotu i wylotu, działania zamknięcia oraz stanu wkładów. Jego częstotliwość wynika z instrukcji producenta, normy i decyzji wydanych dla obiektu.
Czyszczenie separatora to usunięcie zgromadzonych substancji ropopochodnych i osadów, umycie komór oraz wkładu i ponowne napełnienie urządzenia czystą wodą. Zawartość separatora jest odpadem, który musi zostać odebrany i zagospodarowany przez uprawniony podmiot, a właściciel obiektu powinien mieć potwierdzenie jego przekazania. O tym, jak przebiega czyszczenie separatorów, osadników i odstojników oraz co dzieje się z odebranymi odpadami, informują specjaliści gdańskiej firmy COMAL.
Przy okazji serwisu warto zlecić także czyszczenie kanalizacji deszczowej doprowadzającej wodę do urządzenia – zamulone przewody i wpusty skracają czas między kolejnymi czyszczeniami. Wyniki przeglądów i wykonane prace dobrze jest zapisywać w książce eksploatacji.
Podsumowanie
Separator substancji ropopochodnych chroni wody powierzchniowe i gruntowe przed olejami i paliwami spłukiwanymi z utwardzonych powierzchni. O tym, czy jest potrzebny, decydują przepisy i warunki konkretnej inwestycji, a o jego skuteczności – właściwy dobór oraz regularne przeglądy i czyszczenie. Dobrze utrzymane urządzenie to mniejszy wpływ na środowisko i mniej kłopotów podczas kontroli. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje projektu ani porady prawnej.
