home Elementy wyposażenia mieszkania Łączenie elementów drewnianych

Łączenie elementów drewnianych

Istnieje wiele różnych precyzyjnych złączy stolarskich, stosowanych w meblarstwie. Są one bardzo trudne do wykonania i wymagają dobrej znajomości rzemiosła. Najłatwiejsze do wykonania dla amatora jest połączenie dwóch elementów na tzw. wczep i na kołki.
Połączenie na wczep polega na wycięciu z krawędzi elementu łączonego klocków, które stworzą gniazda dla wystających klocków drugiego elementu. Układ ten zapewnia wzajemne przenikanie dwóch płyt, przez zwiększenie płaszczyzny styku łączonych części: Ponadto złącza łączy się klejem.
Kolejność czynności jest tu następująca. Na obu elementach należy oznaczyć wycięcie, biorąc pod uwagę wymiar elementu, powiększony o szerokość cięcia piły. Linie złączy rysuje się przy ekierce dla zachowania kątów prostych. Czoła łączonych elementów nadcina się piłą na żądaną głębokość i wycina zbędne klocki, używając do tego celu dłuta. Złącza wykonane ciasno lepiej przylegają. Zbyt ciasne jednak można dopasować, piłując lekko pilnikiem. Wykonane prawidłowo połączenie powinno trzymać się na sucho, bez kleju.
Po dokładnym dopasowaniu złączy płaszczyzny łączone należy posmarować klejem stolarskim i złożyć je, pobijając lekko młotkiem przez podkładkę z kawałka drewna, która zabezpiecza łączony element przed uszkodzeniem powierzchni. Połączone w ten sposób złącza pozostawia się na 24 godziny, aż do całkowitego stężenia kleju.


Biorąc pod uwagę fakt, że w pracach domowych częściej używa się płyt wiórowych lub płyt okal, można zamiast złączy stolarskich wykonać połączenie innego typu, np. dwa elementy połączyć na styk. Czoło jednego elementu przykłada się do płaszczyzny drugiego i mocuje wkrętami i klejem lub gwoździami i klejem. Jest to sposób łączenia dość prymitywny, ale łatwy i zadowalający. Desek nie należy łączyć w taki sposób, ponieważ wbity w czoło deski wkręt lub gwóźdź (wzdłuż słoja) trzyma bardzo słabo.
Istotną sprawą przy łączeniu na styk jest dokładne zachowanie kąta prostego, który sprawdza się ekierką po ułożeniu płyty na równej płaszczyźnie. Ewentualne błędy należy poprawić za pomocą struga lub pilnika do drewna. Wytrzymałość złączy jest uzależniona przede wszystkim od dokładnego przylegania elementów w płaszczyźnie styku. Płyt nie powinno się łączyć wyłącznie wkrętami, gdyż nawet przy silnym wkręceniu, pozostaje możliwość poruszenia się dwóch elementów względem siebie, a po pewnym czasie luz się powiększy. Najlepiej więc zastosować dodatkowo klej, który spowoduje dobre przyleganie elementów i wykluczy możliwość minimalnego nawet przesunięcia. Wkręty — oprócz tego, że są elementem spajającym — dociskają dokładnie płaszczyzny sklejone i zapobiegają uszkodzeniu złączy, dopóki klej nie stwardnieje.
Technika wykonania złączy jest następująca. Po dopasowaniu dwóch elementów płyt wyznacza się na jednym z nich otwory na wkręty. Następnie w dwa z wyznaczonych punktów wbija się gwoździe, łącząc prowizorycznie dwie płyty. W pozostałych punktach należy wiercić otwory od razu przez dwa łączone elementy, co pozwala na dokładne ustalenie otworów na wkręty. Następnie łączy się dwie płyty wkrętami w taki sposób, aby nie przesunęły się względem siebie. Po wyjęciu gwoździ wierci się otwory w pozostałych po nich punktach. Jeżeli wkręty wchodzą w otwory bardzo opornie, można je trochę poszerzyć w miejscu zetknięcia z górną (niegwintowaną) częścią wkrętu.
Po wykonaniu opisanych czynności obie płaszczyzny styku smaruje się cienko klejem stolarskim, składa elementy i natychmiast mocno przykręca wkręty. Złączonych płyt nie można obciążyć przez 24 godziny, aby umożliwić dobre związanie kleju.